देवस्थानाबद्दल

आख्यायिकेनुसार, पुण्यातील श्रीमंत व्यापारी दुर्लभशेठ पितांबरदास महाजन सप्तशृंगी देवीचे निस्सीम भक्त होते. वयोमानानुसार त्यांना सप्तशृंगगडावर जाणे शक्य होईना, तेव्हा देवीने स्वप्नात दृष्टांत देऊन सांगितले — 'तू माझ्यापर्यंत पोहोचू शकत नसशील, तर मीच तुझ्याजवळ येऊन राहीन.' देवीने दाखवलेल्या पुण्याच्या वायव्येकडील डोंगरावर त्यांना देवीची स्वयंभू मूर्ती सापडली, आणि तेथेच हे मंदिर उभारले गेले. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या कारकिर्दीत या मंदिराची उभारणी झाली असे मानले जाते.

चतुःशृंगी देवी, जिला अंबरेश्वरी असेही म्हटले जाते, ही पुणे शहराची अधिष्ठात्री देवता मानली जाते. मंदिर परिसरात देवी दुर्गा व श्री गणेशाचीही मंदिरे आहेत, तसेच चार टेकड्यांवर विखुरलेल्या अष्टविनायकांच्या आठ लहान मूर्तीही येथे आहेत.

'चतुःशृंगी' या नावाचा अर्थ 'चार शिखरांचा डोंगर' असा होतो. पश्चिम भारतीय स्थापत्यशैलीतील हे मंदिर सुमारे ९० फूट उंच व १२५ फूट रुंद आहे. मुख्य गाभाऱ्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी भाविकांना २०० हून अधिक पायऱ्या चढाव्या लागतात.

दरवर्षी नवरात्रोत्सवात मंदिराच्या पायथ्याशी मोठी यात्रा भरते, ज्यात हजारो भाविक देवीच्या दर्शनासाठी एकत्र येतात. श्री चतुःशृंगी देवस्थान ट्रस्टकडून मंदिराचे व्यवस्थापन पाहिले जाते.

तथ्ये: Wikipedia — Chaturshringi Temple. सविस्तर व अंतिम मजकूर विश्वस्तांकडून प्राप्त होणे बाकी.